دو اصطلاح «باطنی» و «باطنی گرایی» معنای گسترده ای دارند، ولی به نحو خاص بر مکتب های دینی و عرفانی و فلسفی رازورز اطلاق می شوند. در یونان باستان، پیش از دوران یونانی مآبی، به مکتب هایی با گرایش باطنی برمی خوریم. از نوشته های گوناگون برجای مانده از آن دوران چنین برمی آید که یونانیان خود خاستگاه این مکتب ها را بیرون از یونان، در مصر یا آسیا، می جستند. مکتب های باطنی یونانی تا پیش از روزگار افلاطون عبارتند از: ادیان الیوسیسی و دیونوسوسی و اورفیوسی و مکتب فلسفی - دینی فیثاغورس. غایت مشترک این مکاتب، رستگاری از راه تطهیر است. این غایت در ادیان باطنی یونان، یعنی ادیان الیوسیسی و دیونوسوسی و اورفیوسی، از رهگذر گرویدن به دین و به جا آوردن مراسم آیینی به دست می آید. دین اورفیوس پیروان خود را به برخی اوامر و نواهی نیز پایبند می سازد و به خوارداشت جهان خاکی برمی انگیزد. فیثاغوریان با حفظ جنبه های دینی، باطنی گرایی خود را بر معرفت مبتنی می سازند و بدین سان باطنی گرایی فلسفی منحصر به فردی بنیاد می نهند.